Over de toekomst van maatschappelijk vermogen in coöperaties

Coöperaties beschikken over een bijzondere vermogensstructuur. Er is geregeld sprake van een aanzienlijk deel van het eigen vermogen waarop niemand individueel aanspraak kan maken: het zogenoemde “vermogen in de dode hand”. In een tijd waarin ledenbetrokkenheid onder druk staat en maatschappelijke opgaven urgenter worden, rijst de vraag hoe dit collectieve vermogen kan worden ingezet. Is het dood kapitaal, of juist latent maatschappelijk potentieel?  

Het begrip ‘vermogen in de dode hand’

Binnen coöperaties ontstaat eigen vermogen door onder meer ingehouden winsten en entreegelden. Op deze algemene reserves kunnen individuele leden tijdens het bestaan van de coöperatie geen aanspraak maken. Daarmee vormt dit vermogen een collectief bezit zonder directe individuele rechthebbende. De paradox van dit vermogen blijft relevant: zodra het wordt geïndividualiseerd, verliest het zijn collectieve karakter. Tegelijkertijd vormt het de financiële basis voor stabiliteit, investeringskracht en maatschappelijke interventies.